Borgar Michelsen

Kvardagsrasisme - denne gong i NRK

Eg var lenge freista til å politimelde NRK-nyhendene for rasisme, men eg nøyer meg og denne gongen med eit lite blogginnlegg.

Langt verre for integreringa enn dei ekstreme utbrota som jamleg kjem frå Frp, er den kvardagslege rasismen. Det er rasisme som folk opplever når dei skal søke jobb, skaffe seg ein plass å bu eller dei skal gå gjennom tryggleikskontrollen på flyplassen. Kvardagsrasismen kan vere vanskeleg å oppdaga fordi vi er så vane med han, og nettopp difor er han farleg.

Kvardagsrasismen finn vi og i media, ja til og med i statskanalen. På NRK  Østlandssendingen i går kl. 07.45 sa nyhendeopplesaren følgjande:

"Tre unge menn ranet en buss med pistol på Holmlia i Oslo rett etter midnatt. (...). To av guttene skal ha vært mørke i huden, mens en var hvit."

Du kan høyre saka her.

Kva har hudfargen å seie i denne saka? Kvifor er det viktig å fortelje meg at to av gutane som rana ein buss var mørk i huda? Tenkte NRK-journalisten som laga saka at ein må greie ut om hudfarga slik at lyttarar i Oslo kan passe seg for mørkhuda ungdommar, og eventuelt varsle politiet?

Vi veit at det ikkje ville blitt opplyst om hudfarge i denne saka dersom alle gjerningsmennene var kvite, og det gjorde at eg vurderte å politimelde NRK for rasisme. Men å gå til politiet ville sjølvsagt ikkje hjelpt. Kvardagsrasismen forsvinne ikkje ved at eg ikkje sinne ville stoppe det ved lovat. Dette handlar om illiberale haldningar som har grodd seg fast på stadig nye område i samfunnet, og einaste måte ein kan kjempe mot desse haldningane på er å ta til motmæle. Over alt og heile tida.

Møte med kvardagsrasismen

Eg bur i det ein skulle tru var den mest tolerante og inkluderande staden i Noreg - Grønland i Oslo. Men kvardagsrasismen finn ein og her - midt i smeltedigelen i landets hovudstad. Under dagens handletur hjå Kiwi opplevde eg at den blide kassemannen spurde somaliaren som stod to plassar framfor meg i køen, om han ikkje kunne få sjekke innhaldet i ryggsekken. Eg trudde ikkje slikt var lov (nokon som veit?), men somaliaren var ikkje av typen som gjorde motstand og opna glidelåsen villig opp for å vise at sekken var tom.

Kunden etter somaliaren var ei (krittkvit) dame. Ho hadde og sekk på ryggen, men blei ikkje spurd om å vrenge sekken for at vise butikkmannen at ho ikkje hadde stelt varar. Heller ikkje eg blei spurd om å vise innhaldet i sekken min, og då eg spurde butikkmannen kvifor han berre ville kontrollere den somalske kunden rista han på oppgitt på hovudet. Eg ba han kontrollere alle eller ingen, men fekk tilbake eit sleskete "eg skjøner ikkje kva du meiner".

Rasismen sin beste ven den stilltiande aksepten frå omgjevnadene rundt. Eg er sjølv blant dei som rett som det er blir forbanna over ting eg ser og høyrer, men som alt for ofte nøyer meg med å knyte neven i lomma. Vi seier sjeldan ifrå, og det er ikkje godt nok visst vi verkeleg ønskjer eit samfunn fritt for rasisme. Dagens hending vil eg difor ikkje la passere. Butikksjefen hjå Kiwi skal få tilsendt eit sint kundebrev med krav om forklarting og orsaking. Og fram til eg har fått eit godt svar skal eg kjøpe maten min i nokon av dei andre butikkane her på Grønland.