Borgar Michelsen

Uintelligent asyldebatt

Det einaste fokuset som ser ut til å ha medias interesse i asyldebatten er om talet på asylsøkarar går opp eller ned. Om talet går ned er det visstnok bevis på at politikken er god, om talet går opp er det teikn på at politikken er dårleg. Om det kjem færre asylsøkarar til Noreg enn til Sverige og Danmark er politikken god, om det kjem fleire er politikken dårleg.

Omfanget av krig og konfliktar rundt om i verda verkar irrelevant. Nesten ingen påpeiker det faktum at dei fleste asylsøkarar kjem frå land som produserar millionar av flyktningar. Det er ikkje tilfeldig at halvparten av asylsøkarane som kjem til Noreg kjem frå Afghanistan, Eritrea og Somalia. Alle desse landa er prega av krigar og konfliktar - krigar og konfliktar som i følgje FNs Høgkommissær for Flyktningar (UNHCR) har ført til at rundt 3,5 millionar menneske har måtte flykte frå heimane sine. I eit slik perspektiv er 5000 asylsøkarar frå Afghanistan, Eritrea og Somalia til Noreg heilt ubetydeleg.

Heller ikkje menneskerettane får plass i den norske asyldebatten. Sjølv om Frp og Ap i desse dagar slåss om å framstille asylsøkarar som kjeltringar som ikkje passar inn i det norske samfunnet, er det alt anna enn kriminelt å søke asyl i Noreg. Faktisk er det å søke og ta imot asyl ein menneskerett som vi europearar satte veldig stor pris på for femti år sidan (artikkel 14 i Den Internasjonale Fråsegna om Menneskerettane).

Den politiske konkurransen om å vere strengast i asylpolitiken får det verste fram hjå politikarane. Det har blitt legitimt å massemistenke asylsøkarar for å vere kjeltringar, og ingen reagarar når parti viser vilje til å ofre samfunnets viktigaste verdiar for å hindre at asylsøkarane får kome til Noreg. Det er eit faresignal at sjølv Jonas Gahr Støre i debatt på NRK 19.august nølte med å svare programleiaren om korvidt han støtta Frps framlegg om å opprette lukka asylmottak eller ikkje. Eg hadde forventa at vår kloke utanriksminister ville slått knyttneven i bordet og fortalt programleiar, motdebattantar og tilhøyrarar at liberale demokrati som det norske ikkje fengslar menneske som ikkje har gjort noko kriminelt, for det er det lukka asylmottak er. Ein nektar asylsøkarane fridomen til å bevege seg rundt i samfunnet i tilfelle dei ein gong kjem til å gjere noko kriminelt. Slikt forventar ein berre frå diktatur som Nord-Korea, Kviterussland og Saudi-Arabia, men kven bryr seg om det?

Innvandringspopulismen gjer meg forbanna

Få ting gjer meg så forbanna som innvandringspopulismen i norsk politikk. Kvar gong UDI og SSB legg fram tal om innvandringa til Noreg rykker Høgre og Frp ut og kallar innvandringspolitikken "snillistisk" eller "alt for liberal".  Og kvar gong dette skjer går Arbeidarpartiet ut og lover "nye innstramingar".

Så skjedde og i går 9.juli. UDI meldte at det så langt i år har kome 8091 asylsøkjarar til Noreg, 50 prosent fleire enn på same tid i fjor. Erna Solbergs kommentar var at auken i talet på asylsøkjarar var ein "konsekvens av at regjeringen har ført en for liberal politikk på asylfeltet", medan Frps Per-Willy Amundsen meinte tala var det endelege prove på at "asylpolitikken er ute av kontroll".

Kva gjer Arbeidarpartiet? Framfor å opponere mot den høgrepopulistiske innvandringsretorikken forsøker Ap å konkurrere med Høgre og Frp i å framstå streng og restriktiv. Regjeringas politiske rådgjevar, Hadia Tajik, kommentar til Dagbladet var at "vi kunne sett høyere tall".

Det som gjer meg forbanna er at Høgre, Frp og Ap, i sin interne konkurranse om innvandringsfiendtlege veljarar, legg til grunn for kommentarane sine at personar som søker asyl i utgangspunktet er løgnarar og ein trugsel mot det norske samfunnet. Målet til desse tre partia er openbert ikkje å hjelpe flest mogleg som er på flukt, men å redusere talet på asylsøkjarar. Det syns eg er vulgært og historielaust! Retten til å søke og ta i mot asyl vart nedfelt i artikkel 14 i Den Internasjonale Fråsegna om Menneskerettane  i 1948, og asylretten oppstod fordi vi i Europa hadde andre verdskrigen friskt i minne.

Dei som les presentasjonen til UDI vil sjå at auken i talet på asylsøkjarar i all hovudsak skuldast tre land: Afghanistan, Eritrea og Somalia. Samlege av desse landa er prega av krig og konfliktar. I følgje FNs Høgkommissær  for flyktningar (UNHCR) er flyktningsituasjonen i desse tre lande slik.

• Afghanistan: 2,8 millionar flyktningar (les meir)
• Eritrea: 186.000 flyktningar (les meir)
• Somalia: 561.000 flyktningar (les meir)

Omlag 4000 av desse 3,5 millionar flyktningane kom til Noreg første halvdel av 2009. Det er på ingen måte for mange!

18.000 lever under jorda

Sjå for deg ein fullsatt Brann Stadion. Tenk så at alle tilskodarane rundt bana er papirlause innvandrarar som levde rettslause liv i skuggen av samfunnet, i skjul for norske myndigheiter. Kva gjer ein?

Ein fullsatt Brann Stadion i 2009-sesongen vil seie 18.000 personar. Det er like mange personar som SSB meiner lever i det norske samfunnet utan lovleg opphaldsløyve. Dei har kome til Noreg, søkt asyl og fått avslag. Norsk politikk er at dei skal kastas ut av landet. Det er sjølvsagt formelt riktig, men i praksis er ikkje det alltid like lett å få til. Anbefalar Radiodokumentaren på P2 om dette temaet.

For kva når asylsøkaren kjem frå eit land som ikkje vil ta imot returnerte asylsøkarar? Eller når asylsøkaren m/familie har venta så mange år på endeleg svar frå utlendingsmyndigheitene at banda til Noreg har blitt svært sterke? (t.d. at borna har gått årevis på skule i Noreg...) Eller når asyksøkarane kjem frå land i krig?

Sjølv om vi prøver å kaste dei med endeleg avslag på asylsøknaden ut av landet, er det mange som ikkje blir kasta ut. Med mindre vi har tenkt å bruke alle landets politiressursar på å jakte papirlause innvandrarar i kjellarar og loftsbodar, og samstundes slutte å forhalde oss til moglege konsekvensar av retur til opphavslandet, vil og morgondagens Noreg huse tusenvis av papirlause innvandrarar. Dei vil halde fram med å leve i konstant frykt for å bli oppdaga av myndigheitene og kasta ut. Dei vil unngå å oppsøke lege når dei blir sjuk og gå til politiet når arbeidsgjevaren bryt arbeidsmiljølova. Kontakt med det offentlege Noreg er farleg om ein vil bli verande. Papirlause invandrarar er rett og slett rettslause personar i samfunnet vårt.

Attende til spørsmål: Kva gjer ein?

Mitt forslag er amnesi. Norske myndigheiter har tidlegare gitt amnesti til folk med uregistrerte våpen og uregistrerte konti i utlandet. Det har vore populært i alle politiske leire. No er det i humanismens namn på tide med amnesti til menneske som lever i skjul, slik spanske, amerikanske og italienske myndigheiter har gjort før oss. Amnesti er den einaste kortsiktige løysinga på problemet med papirlause innvandrarar.

Den langsiktige løysinga er å opne opp ein ærleg innvandringsdør til Noreg. Gjere det mogleg for menneske utanfor EØS-sona å kome til verdas rikaste land for å jobbe. I dag er det å søke asyl den einaste måten folk frå fattige land kan kome til Noreg på, og då seier det seg sjølv at mange av dei som kjem ikkje oppfyller kriteria for asyl.

Eg vurderar å fremje eit fråsegn til Venstres landsmøte om amnesti til landets 18.000 papirlause innvandrarar. Om det får fleirtal er høgst usikkert. Amnesti vil og vere kontroversielt i Venstre. Motargumentet er at amnesti vil premiere folk som gøymer seg for myndigheitene. Men då bør ein vel og vere imot amnesti på andre områdar? Og bør vi ikkje berre innsjå at 18.000 papirlause innvandrarar er eit resultat av ein stengd innvandringsdør til Noreg?

Kva syns du?

Ny innvandringsløgn frå Frp

Åge Starheim er stortingsrepresentant for Frp frå Sogn og Fjordane. Måndag 23. februar serverte han følgjande løgn i ein debatt om "snikislamisering" på NRK Sogn og Fjordane:

«Vi har ein bydel i Oslo som heiter Groruddalen der det no er i ferd med å bli 100 prosent innvandrarmiljø. Dei andre har flytta ut der i frå»

Høyr Frp-Starheims bløff  (lit over halvvegs ut i debatten).

Sitatet er ein dobbel bløff. For det første er ikkje Groruddalen ein bydel. For det andre utgjer innvandrerdelen i dei fire Groruddalen-bydelane i gjennomsnitt 35 prosent av innbyggjarane, ikkje 100 prosent. I følgje IMDI har Bjerke bydel 31,7 prosent innvandrarar, Alna bydel 37,4 prosent, Grorud bydel 34,2 prosent og Stovner bydel 36,5 prosent. 

Det er framfor alt skadeleg for den politiske debatten at det finst parti som Frp som systematisk bruker usanningar om innvandring og islam for å underbygge sine eigen framandfientlege politikk. Ein kan jo lure på om Frp har ein like lemfeldig omgang med sanninga i dei andre debattane dei deltek i, og om dei forventar at vi andre skal opptre like upresis som dei sjølve i det politiske ordskiftet?

Kor mange asylsøkarar toler vi?

Spørsmålet blei stilt Trine Skei Grande (V) i ein Tabloid-debatt på TV2. Eg skulle gjerne visst korleis programleiaren, Trude Teige, meiner Noreg kan setje tak på antall asylsøkarar når det å søke og ta imot asyl er ein menneskerett.

Andre verdskrigen dreiv 15 millionar europearar på flukt, og over ein million søkte tryggleik utanfor Europas grenser. Etter krigen var vi europearar oppteken av å sikre rettane til framtidas flyktningar, difor blei asylretten nedfelt i artikkel 14 i Den Internasjonale Fråsegna om Menneskerettane i 1948.

I dag er Europas haldning til flyktningar dramatisk endra. Det kan verke som om det øvste politiske prosjekt no er å stenge grensene for menneske som søker asyl. Land etter land har dei siste åra innført innstrammingar som skal gje dei færre asylsøkarar. Her til lands prøver Siv Jensen og Siv Jensen Light (les: Erna Solberg) å framstille røynda dit hen at Noreg blir oversvømt av asylsøkarar, og at vi no må nekte folk å søke asyl. 

Denne propagandaen slukte Trude Teige rått i overnemnde asyldebatt. Spørsmålet er om det same ville skjedd om temaet for debatten var Muhammedteikningar og ikkje asylpolitikk. Ville programleiaren då spurd deltakarane kor mange Muhammedteikningar vi som nasjon kan tole? Sjølvsagt ikkje.

I pressa blir debatten om Muhammedteikningar sett på som ein debatt om menneskerettar, medan debatten om asylsøkarar blir sett på som ein debatt om matematikk. Det er synd at menneskerettsperspektivet ikkje blir ivareteke i begge debattane.

Shahla får bli

I dag kom beskjeden om at Shahla får bli i Noreg. FANTASTISK!

Shahla si lange ventetid

I sju år har Shahla sete i kyrkjeasyl i Mysen. Det er noregsrekord.

Shahla kom til Noreg på gyldig turistvisum hausten 1999 for å vitje broren som hadde kome her som FN-kvoteflyktning. Ein annan bror hadde fått asyl i Canada. Under opphaldet i Noreg får Shahla beskjed om at ei venninne som ho var politisk aktiv med i Iran hadde ”forsvunne”. Foreldra åtvara henne mot å reise tilbake til heimlandet, for Shahla kunne bli den neste. Dermed bestemte ho seg for å søke om politisk asyl i Noreg, men det viste seg å ikkje gå så bra. 15.februar 2001, etter avslag frå både UDI og Justisdepartementet, gjekk Shahla i kyrkjeasyl. Der har ho sete sidan.

Eg vitja Shahla tidlegare i haust i Filadelfiakyrkja i Mysen. Det var eit møte eg aldri kjem til å gløyme. I denne vesle leilegheita har Shahla budd natt og dag sidan ho var 29 år. I dag er ho 36 år. Sju år har ho budd ”innesperra” i ein enkel leilegheit. Av frykt for å bli teke av politiet har ho ikkje kunne gå ut, ikkje eingong for å hente posten eller for å handle.

Denne veka møtte eg Shahla igjen i Oslo. Etter to avslag har ho søkt om omgjeringsbegjæring, og på onsdag var tida komen for å bl intervjua om søknaden av Utlendingsnemnda (UNE). Over fire timar tok intervjuet. Eg møtte Shahla både før og etter intervjuet. Stemninga før var nervøs, etter var han sliten, men optimistisk.

Ein omgjeringsbegjæring er absolutt siste sjans for ein asylsøkar som ønskjer at myndigheitene skal gjere om på avslaget. Får ein ikkje medhald på denne søknaden er det ikkje fleire klageinstansar att. Då må ein ut, eller gå i skjul. Shahla har sjølv sagt at ho heller vil døy i Noreg enn å reise tilbake til Iran.

Neste fredag kjem svaret frå UNE. Då får Shahla vite kva framtida vil bli. Får ho det vernet ho har krav på etter internasjonal rett, eller vil norske myndigheiter tvangssende henne tilbake til landet ho flykta frå? Vil UNE ta omsyn til at Shahla har sete sju år i kyrkjeasyl?

La oss håpe at humanismen sigrar til slutt, og at Shahla får lov til å bu lovleg i Noreg. Om ei veke får vi altså svaret. Det blir ei veldig lang veke. Ikkje minst for Shahla sjølv.

Amnesti til papirlause innvandrarar

I følgje Selvhjelp for innvandrere og flyktninger (SEIF) lever mellom 5.000 og 10.000 personar i skjul i Noreg. Dei bur i kjellarar og loftsbodar rundt om i landet, og livet deira går ut på å skjule seg for norske myndigheiter. For blir dei oppdaga risikerer dei å bli tvangssendt tilbake til landet dei flykta frå.

Aftenposten har den siste tida satt livssituasjonen til dei papirlause innvandrarane på dagsorden gjennom ei rekkje artiklar:

• Hvem skal betale legehjelp for de papirløse innvandrerene? (17.11.2007)
• Den nye underklassen lever i konstant frykt (17.11.2007)
• 30 nye papirløse barn tar kontakt med svensk hotline hver måned (18.11.2007)
• Røde Kors vil hjelpe de papirløse (18.11.2007)
• Har skjult papirløse innvandrere i 25 år (20.11.2007)
• Ut av skyggetilværelsen (21.11.2007)
• Barneombudet er bekymret for de papirløse (24.11.2007)
• Hun ble født til et liv i skjul (24.11.2007)
• - Reinspikka slaveri (25.11.2007)

Ansvarleg fagstatsråd, Bjarne Håkon Hanssen, viser ingen forståing for situasjonen til dei papirlause innvandrarane. - Send dem ut! er hans populistiske respons i dagens Aftenposten. Det er, for å seie det forsiktig, vanskeleg å sjå nokon kursendring i det Hanssen driv på med i høve til Erna Solberg, sjølv om Soria Moria gav lovnader om nettopp det.

Det er sjølvsagt ingen realisme i det Hanssen seier, for kor store politiressursar har han eigentleg tenkt å sette inn i jakta på innvandrarar utan lovlege opphaldsløyve? Svaret er ikkje meir enn i dag. Dermed er Hanssen sitt  svar i Aftenposten ikkje noko anna enn eit forsvar for dagens politikk, som går ut på å ignorere  ein situasjon kor tusenvis av menneske lever rettslaust i Noreg. For det er det dei er - rettslause.  Aftenposten sine artiklar har framfor alt fått fram at born ikkje tør gå på skule av frykt for å bli oppdaga og kasta ut av landet, og at sjuke  ikkje tør gå til lege av same grunn. Og på arbeidsmarknaden har papirlause innvandrarar ingen alternativ enn å akseptere å jobbe for nokon tikronarar i timen...svart.

I kjend stil går SV i dag ut mot si eiga regjering og foreslår amnesti for papirlause innvandrarar. Dei møter motstand hjå Senterpartiet, Arbeidarpartiet, Høgre og Frp, men får støtte av Krf og Venstre.

Som liberalar syns eg det er prisverdig at SV tek til orde for amnesti, men eg stillar likevel spørsmål ved truverdet deira i denne saka. Då underteikna tok til orde for amnesti i ein artikkel i Ny Tid 26.mai 2006, responderte Heikki Holmås frå SV på følgjande måte:

- De som oppholder seg her ulovlig bør transporteres ut når vi har mulighet. Vi har ikke vurdert amnesti tidligere, og det er heller ikke noe vi vurderer nå. Problemet med et amnesti er at når man har gjort det en gang, forventes det at det gjøres igjen. Det kan hjelpe på kort sikt, men to år senere kan problemet være like stort igjen.

Men for all del. Om SV verkeleg har skifta standpunkt, og har tenkt å arbeide for amnesti innad i regjeringa, så har dei min fulle støtte. Amnesti er det mest humane av i alt tre alternative måtar å møte papirlause innvandrarar på. Dei to andre er  storstilte politioperasjonar og status quo. Hanssen har dessverre vald det siste.

Det kan til slutt vere greit å understreke at amnesti må vere ein kortsiktig løysing. Den langsiktige er å gjere aysl- og flyktningpolitikken meir human, og opne opp for at arbeidssøkarar frå heile verda kan kome til Noreg på lovleg vis. Berre på den måten kan vi unngå at folk i framtida blir tvunge til å gå i skjul.